Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi 2025: Giải phóng các rào cản pháp lý cho đầu tư xây dựng
Luật Xây dựng (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hứa hẹn xóa bỏ nhiều điểm nghẽn pháp lý cản trở hoạt động xây dựng tại Việt Nam.
1. Những cải cách trọng tâm
- Đổi mới phương thức quản lý đầu tư: Phân loại dự án theo hình thức (công, PPP, kinh doanh) và thiết lập quy trình quản lý riêng biệt.
- Đơn giản hoá thủ tục: Giảm bớt các giấy tờ, mở rộng danh sách các dự án được miễn giấy phép xây dựng.
- Rõ ràng trách nhiệm: Định nghĩa chi tiết vai trò của chủ đầu tư, nhà thầu, tư vấn và các bên liên quan trong hợp đồng.
- Quản lý chi phí theo giai đoạn: Cho phép tính toán chi phí đầu tư dần theo tiến độ thiết kế và thi công, thay vì yêu cầu “tính đúng tính đủ” ngay từ đầu.
- Điều chỉnh năng lực: Bỏ yêu cầu năng lực tổ chức, thay vào đó đánh giá dựa trên hồ sơ, kinh nghiệm và chứng chỉ nghề nghiệp.
2. Tác động thực tiễn và các thách thức mới
Theo ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, các bất cập trong luật hiện hành đã khiến doanh nghiệp phải “bó tay” trước quy định không phù hợp thực tiễn. Ví dụ thực tế: doanh nghiệp Hàn Quốc muốn xây dựng cầu nối hai nhà máy trong khu công nghiệp nhưng vẫn chưa được cấp phép sau nhiều năm.
Việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “quản trị rủi ro” mang lại cơ hội giảm thiểu tranh chấp, nhưng đồng thời yêu cầu các bên nâng cao năng lực soạn thảo hợp đồng và quản lý chi phí. Nếu không, rủi ro pháp lý có thể tăng thay vì giảm.
3. Kiểm soát rủi ro pháp lý – Điểm mấu chốt cho dự án
PGS. TS. Tô Văn Hòa nhấn mạnh, các dự án đầu tư xây dựng thường có quy mô lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, vì vậy rủi ro pháp lý tồn tại ở nhiều lớp: từ thiết kế hợp đồng, phân bổ trách nhiệm, đến quản lý chi phí và giải quyết tranh chấp.
Luật sư Nguyễn Phương Nam cho biết, các vấn đề thường gây tranh chấp nhất là điều kiện thanh toán, quyết toán và thời gian hoàn thành công việc. Do đó, hợp đồng cần quy định chi tiết về tiến độ, phương thức thanh toán và các trường hợp bất khả kháng.
4. Đề xuất thực tiễn cho doanh nghiệp
- Thẩm định nhanh chóng: Nắm bắt các quy định mới qua tài liệu hướng dẫn, hội thảo chuyên ngành và các bản tin pháp lý.
- Soạn thảo hợp đồng chi tiết: Bao gồm các điều khoản về sự kiện bất khả kháng, tiêu chuẩn hoàn thành cơ bản, tiến độ, và cơ chế thanh toán.
- Áp dụng công cụ quản trị rủi ro: Sử dụng phần mềm dự toán giai đoạn, đánh giá chi phí thực tế và dự báo ngân sách.
- Tăng cường đối thoại với cơ quan quản lý: Tham gia các buổi họp, hội nghị để giải đáp thắc mắc và đồng bộ hiểu biết về luật mới.
- Đào tạo nội bộ: Nâng cao năng lực pháp lý cho bộ phận pháp chế, tài chính và dự án nhằm giảm thiểu tranh chấp.
Việc áp dụng những biện pháp trên không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ Luật Xây dựng sửa đổi mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm thiểu chi phí phát sinh và bảo vệ lợi ích của các bên tham gia dự án.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về các thay đổi của Luật Xây dựng và cách doanh nghiệp của bạn đang chuẩn bị đối mặt với chúng.
