Nội dung chính
Mỹ đã sử dụng một chiến dịch quân sự chớp nhoáng tại Caracas để đồng thời chiếm đoạt nguồn dầu mỏ, khẳng định sức mạnh quân sự và tạo dựng di sản chính trị trước cuộc bầu cử sắp tới.
Vào ngày 3/1/2026, lực lượng đặc nhiệm Delta Force và hơn 150 máy bay từ 20 căn cứ đã lột xác trong chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối”, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và đưa ông lên tàu sân bay USS Iwo Jima. Trong vòng chưa đầy 30 phút, hệ thống phòng không Venezuela bị vô hiệu hoá và một phần quan trọng của nền kinh tế – ngành dầu mỏ – bị đưa vào tầm kiểm soát của Mỹ.
Mục tiêu kinh tế: Kiểm soát trữ lượng dầu khổng lồ
Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu, chiếm gần 18% trữ lượng toàn cầu, trong đó phần lớn là dầu nặng ở vành đai Orinoco. Tuy nhiên, do quản lý kém và lệnh trừng phạt, sản lượng thực tế chỉ còn khoảng 860.000-1 triệu thùng/ngày.
Chiến dịch của Mỹ nhằm:
- Phá vỡ chuỗi cung ứng dầu Venezuela bằng việc phong tỏa tàu dầu bị trừng phạt.
- Cho phép các công ty Mỹ tiếp cận và tái thiết hạ tầng dầu mỏ, đồng thời thu lợi nhuận từ doanh thu bán dầu.
- Ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga – những đối thủ truyền thống của Washington trong khu vực.
Chuyên gia năng lượng Paasha Mahdavi (Đại học California) nhấn mạnh rằng dầu Venezuela “bẩn” và cần công nghệ tinh chế đắt đỏ, khiến việc phục hồi sản lượng đỉnh 3,5 triệu thùng/ngày có thể mất hàng thập kỷ. Nhà kinh tế Neil Shearing cho rằng, dù không làm thay đổi giá dầu toàn cầu trong năm 2026, việc kiểm soát nguồn tài nguyên này sẽ giảm đáng kể phụ thuộc nhập khẩu năng lượng của Mỹ.
Mục tiêu quân sự: Thể hiện sức mạnh và thiết lập tiền lệ
Chiến dịch không gây thiệt hại nhân mạng Mỹ, nhờ vào:
- Thông tin tình báo CIA thu thập từ tháng 8/2025.
- Việc sử dụng tiêm kích tàng hình F‑22, F‑35, UAV Reaper và trực thăng đặc nhiệm.
- Đánh phá nhanh chóng hệ thống phòng không Venezuela.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đây là một “bài diễn tập quy mô lớn” được lên kế hoạch trong nhiều tháng, tận dụng yếu kém của quân đội Venezuela và thiếu đồng minh mạnh như NATO ở Ukraine. Chiến lược gia quân sự Mick Ryan (cựu thiếu tướng Australia) cho rằng việc duy trì hạm đội lớn ở Caribbean là “cây gậy” để Mỹ ép buộc chính phủ mới ở Caracas tuân thủ các yêu cầu.
Mục tiêu chính trị địa chiến lược: Xây dựng di sản và củng cố ảnh hưởng
Với mục tiêu chính trị, chiến dịch được xem là một phần của “ngoại giao pháo hạm” – sử dụng sức mạnh quân sự để đạt được lợi ích ngoại giao mà không cần đến chiến tranh toàn diện. Học giả Maurício Santoro (Đại học Rio de Janeiro) cho rằng đây là sự quay trở lại của chính sách từ thế kỷ 19‑20, nơi Mỹ dùng hải quân để đe dọa và ép buộc các quốc gia yếu hơn.
Đồng thời, các nhà phân tích như Jim Marckwardt (Johns Hopkins) cho rằng Trump muốn tạo ra một “điểm nhấn” nhanh chóng để bù đắp những bế tắc trong các vấn đề quốc tế (Ukraine, Gaza, Iran) và đáp ứng yêu cầu của cử tri nội địa, đặc biệt là cộng đồng người Mỹ gốc Latin tại Florida – một khối bầu cử then chốt.
Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Trump (được công bố tháng 12/2025) nhấn mạnh lại vai trò của Tây Bán cầu, coi khu vực này là “sân sau” truyền thống của Hoa Kỳ.
Kết luận
Chiến dịch Venezuela là sự giao thoa của ba động cơ: kinh tế (dầu mỏ), quân sự (sức mạnh) và chính trị (điểm nhấn bầu cử). Dù đạt được mục tiêu ngắn hạn, nó đặt ra câu hỏi lớn về tính hợp pháp quốc tế, ổn định khu vực và chi phí lâu dài cho cả hai bên.
Bạn nghĩ gì về chiến lược này? Liệu Mỹ có thể duy trì ảnh hưởng ở Mỹ Latinh mà không gây phản ứng mạnh từ các đồng minh khu vực? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.
