Nội dung chính
Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế – bước ngoặt trong quan hệ đa phương
Việc Mỹ rút khỏi hơn 60 tổ chức quốc tế, trong đó có hơn 30 cơ quan thuộc Liên hợp quốc, đã gây ra làn sóng lo ngại về tương lai của hệ thống đa phương. Dưới đây là phân tích chi tiết các tổ chức bị ảnh hưởng, tác động kinh tế‑chính trị và những dự báo cho kỷ nguyên mới.
1. Bối cảnh và phạm vi rút lui
Ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh đình chỉ hỗ trợ của Hoa Kỳ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế. Quyết định này xuất phát từ đánh giá “trùng lặp, kém hiệu quả và không phục vụ lợi ích quốc gia”.
Các nhóm tổ chức chính
- Liên hợp quốc: các ủy ban và hội đồng tư vấn liên quan tới khí hậu, lao động, di cư.
- Đối tác Hợp tác Đại Tây Dương (NATO‑related), Viện Quốc tế về Dân chủ, Diễn đàn Chống Khủng bố Toàn cầu.
2. Những tổ chức bị ảnh hưởng nặng nề
Trong danh sách, một số cơ quan quan trọng đã bị rút lui:
- UN Women – cơ quan thúc đẩy bình đẳng giới.
- Quỹ Dân số Liên hợp quốc – hỗ trợ kế hoạch hoá gia đình và sức khỏe bà mẹ.
- Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD).
- Diễn đàn Năng lượng Quốc tế (IEA) và Sổ đăng ký Vũ khí Thông thường (UN Register of Conventional Arms).
- Công ước Khung của Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) – nền tảng pháp lý cho Hiệp định Paris.
3. Tác động kinh tế và chính trị
Thiếu hụt tài chính cho Liên hợp quốc
Mỹ hiện là nhà tài trợ lớn nhất cho ngân sách thường xuyên của Liên hợp quốc, chiếm khoảng 22 % tổng ngân sách – một khoản bắt buộc theo nghị quyết Đại hội đồng. Tuy nhiên, theo phát ngôn viên UN Stephane Dujarric, Mỹ đã không thanh toán bất kỳ khoản nào trong năm ngoái, nợ lên tới 1,5 tỷ USD.
Hậu quả cho các dự án toàn cầu
Nhiều dự án y tế, giáo dục và chống nghèo được tài trợ qua các cơ quan trên sẽ phải giảm quy mô hoặc ngưng hoạt động. Các tổ chức phi chính phủ đã cảnh báo rằng hàng chục dự án quan trọng đang đứng trước nguy cơ đóng cửa.
Ảnh hưởng đến doanh nghiệp Mỹ
David Widawsky, Giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới, cho biết: “Khi các quốc gia khác nắm bắt cơ hội trong nền kinh tế năng lượng sạch, doanh nghiệp Mỹ sẽ mất lợi thế cạnh tranh”. Việc rời bỏ UNFCCC và IEA có thể làm giảm khả năng tiếp cận công nghệ xanh và tiêu chuẩn quốc tế.
4. Phản hồi quốc tế
Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ “sự tiếc nuối sâu sắc” và nhấn mạnh rằng đóng góp của Mỹ là “nghĩa vụ bắt buộc”. Các nhà lãnh đạo châu Âu và các quốc gia đang phát triển cảnh báo: “Sự rút lui này sẽ làm suy yếu cơ chế đa phương, làm tăng bất ổn địa chính trị”.
5. Nhìn nhận và dự báo
Theo Daniel Forti, Trưởng bộ phận Liên hợp quốc của International Crisis Group, đây là “cách tiếp cận ‘theo cách của tôi hoặc không có gì’” – một bước đi xa rời truyền thống hợp tác đa phương của Mỹ. Tuy nhiên, một số quan chức trong nội bộ Trump vẫn nhận định rằng Washington vẫn muốn duy trì ảnh hưởng thông qua các sáng kiến tiêu chuẩn quốc tế do mình điều khiển, như Liên minh Viễn thông Quốc tế và Tổ chức Lao động Quốc tế.
Trong năm tới, các nhà phân tích dự đoán sẽ có một “cuộc đua” giữa các khu vực: châu Âu, Trung Quốc và các liên minh mới sẽ tìm cách lấp đầy khoảng trống tài chính và lãnh đạo do Mỹ tạo ra, đồng thời thúc đẩy các cơ chế thay thế cho các tổ chức hiện tại.
**Bạn nghĩ gì về tương lai của đa phương trong bối cảnh Mỹ rút lui? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận và theo dõi chúng tôi để nhận những phân tích sâu hơn.
