Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ là một quyết định chính sách, mà còn là một bước đi có thể thay đổi cân bằng quyền lực toàn cầu.

Bối cảnh rút khỏi 66 tổ chức

Vào ngày 7/1, chính quyền của Tổng thống Donald Trump công bố sẽ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế, trong đó có 31 đơn vị thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc. Lý do được nêu ra là các tổ chức này “đi ngược lại lợi ích quốc gia, an ninh, thịnh vượng kinh tế và chủ quyền của Mỹ”.

Những tổ chức đáng chú ý

• Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) – Cơ quan khoa học cung cấp dữ liệu và đề xuất chính sách khí hậu toàn cầu.
• Công ước khung của LHQ về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) – Nền tảng cho các hiệp định khí hậu quốc tế, bao gồm Thỏa thuận Paris.
• Diễn đàn Toàn cầu về Di cư và Phát triển – Đóng góp vào Thỏa thuận Toàn cầu về Di cư 2018.
• UN Women và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) – Hai tổ chức chủ lực trong lĩnh vực bình đẳng giới và sức khỏe sinh sản.
• Các cơ quan ít được biết đến như Ủy ban Cố vấn Bông Quốc tế.

Phản ứng trong và ngoài nước

Động thái này đã gây ra làn sóng phản hồi mạnh mẽ:

Tiếng nói của các quan chức Mỹ

Ngoại trưởng Marco Rubio ca ngợi quyết định, cho rằng nhiều tổ chức quốc tế đang “kìm hãm chủ quyền” của Hoa Kỳ. Trong khi đó, nghị sĩ Dân chủ Raja Krishnamoorthi cảnh báo rằng việc rút lui sẽ “trao lợi thế chiến lược vào tay Bắc Kinh” và làm suy giảm niềm tin của các đồng minh.

Những nhận định của chuyên gia quốc tế

Richard Gowan, giám đốc phụ trách Liên Hợp Quốc tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhấn mạnh: “Mỹ dường như đang quay lưng với các tổ chức thúc đẩy luật pháp quốc tế, phát triển kinh tế, hợp tác môi trường và quyền về giới.”

Amanda Klasing, giám đốc sáng kiến dân chủ tại Tổ chức Giám sát Nhân quyền, cho rằng đây là “sự gia tăng rõ rệt cách tiếp cận có chọn lọc của chính quyền Mỹ đối với nhân quyền” và nguy cơ phá vỡ hệ thống toàn cầu mà Mỹ đã xây dựng sau Thế chiến II.

Phản hồi từ Trung Quốc

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh khẳng định các tổ chức Liên Hợp Quốc là “lá chắn ngăn chặn luật rừng” và cho rằng “Trung Quốc sẽ tiếp tục ủng hộ đa phương, bảo vệ vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc”.

Hệ lụy tiềm tàng cho Mỹ và thế giới

1. Giảm sức ảnh hưởng chính trị: Khi rời bỏ các cơ quan như IPCC và UNFCCC, Mỹ mất cơ hội định hình các tiêu chuẩn khí hậu toàn cầu.

2. Rủi ro an ninh: Các cơ chế phối hợp chống khủng bố, phòng ngừa dịch bệnh và ổn định xung đột sẽ thiếu đi nguồn lực và thông tin quan trọng mà Mỹ từng cung cấp.

3. Chi phí kinh tế gián tiếp: Các doanh nghiệp Mỹ có thể mất đi các chương trình hỗ trợ thương mại, tài trợ nghiên cứu và các hợp đồng quốc tế.

4. Thúc đẩy Trung Quốc: Như Gowan chỉ ra, Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào các cơ quan Liên Hợp Quốc; việc Mỹ rút lui có thể mở đường cho Bắc Kinh nắm giữ vị trí lãnh đạo trong các diễn đàn đa phương.

Kết luận và câu hỏi mở

Việc rút khỏi 66 tổ chức không chỉ là một bước đi “America First” mà còn là một chiến lược có thể làm suy giảm vị thế lãnh đạo của Hoa Kỳ trên trường quốc tế. Khi các đối thủ như Trung Quốc tận dụng khoảng trống, câu hỏi đặt ra là: Mỹ có thể tái thiết lại ảnh hưởng đa phương bằng cách nào, và thời gian phục hồi sẽ kéo dài bao lâu?

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi các phân tích sâu hơn về xu hướng đa phương trong những bài viết tiếp theo.

Thanh Tâm (Theo Washington Post, Reuters, AFP)