Nội dung chính
Thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam đang chuẩn bị ghi dấu trên bản đồ kinh doanh toàn cầu, tiếp bước di sản của các gia đình doanh nghiệp lâu đời.
Di sản doanh nghiệp gia đình trên thế giới
Những doanh nghiệp gia đình đã chứng minh sức mạnh bền bỉ qua các thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ. Ví dụ, A. Lange & Sohne – thương hiệu đồng hồ được thành lập năm 1845 tại Dresden, Đức – đã vượt qua hai cuộc chiến thế giới và sự sụp đổ của Bức tường Berlin để trở thành một trong những tên tuổi hàng đầu, ngang ngửa với Patek Philippe.
Ở châu Á, Hoshi Ryokan (Nhật Bản) đã vận hành liên tục từ năm 718, qua 46 thế hệ, trong khi Marchesi Antinori (Ý) duy trì sản xuất rượu vang qua 26 thế hệ kể từ năm 1385 và được Drinks International 2023 công nhận là nhãn rượu vang uy tín nhất thế giới.
Thống kê toàn cầu về doanh nghiệp gia đình
- 35% các công ty trong danh sách Fortune 500 thuộc sở hữu gia đình (Family Enterprise USA, 2023‑2024).
- Gia đình doanh nghiệp đóng góp 64% GDP và tạo ra 62% lực lượng lao động, đồng thời chiếm 78% các việc làm mới.
- Theo Family Firm Institute, chỉ 30% doanh nghiệp gia đình tồn tại đến thế hệ thứ hai, 12% tới thế hệ thứ ba và chỉ 4% vượt qua thế hệ thứ tư.
- McKinsey dự báo năm 2024, các doanh nghiệp gia đình sẽ chiếm 40% các công ty lớn nhất thế giới, tăng từ 15% năm 2010.
Tiềm năng và đóng góp của doanh nghiệp gia đình tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp gia đình Việt Nam đã hình thành Hội đồng Doanh nhân và Gia đình Việt Nam, hướng tới việc xây dựng các doanh nghiệp bền vững hàng trăm năm. Theo thống kê sơ bộ, 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất Việt Nam đóng góp khoảng 25% GDP quốc gia – con số ấn tượng so với 84% ở Hồng Kông, 76% ở Malaysia, 48% ở Singapore và 47% ở Philippines.
Những doanh nghiệp này đa dạng từ sản xuất cơ khí, thực phẩm, xây dựng, nông nghiệp, đến logistics và dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp đang chuyển giao quyền sở hữu và quản lý cho thế hệ con cháu, tạo ra một làn sóng đổi mới sáng tạo.
Thách thức mà thế hệ trẻ phải đối mặt
Thế hệ doanh nhân thứ hai và thứ ba thường phải chứng minh năng lực vượt qua “bóng dáng” của người sáng lập. Họ không chỉ đối mặt với áp lực truyền thông mà còn phải thích nghi với môi trường cạnh tranh toàn cầu, trong đó các sản phẩm nhập khẩu chỉ thực hiện một vài công đoạn cuối tại Việt Nam để lấy xuất xứ.
Đồng thời, việc tiếp cận nguồn vốn, công nghệ hiện đại và chính sách hỗ trợ còn chưa đồng đều, khiến nhiều doanh nghiệp gia đình phải tìm kiếm giải pháp sáng tạo để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Câu chuyện thực tế: Những doanh nhân trẻ đang làm thay đổi
Trong một buổi chiều mưa ở Măng Đen, tôi gặp một chàng trai vừa tốt nghiệp quản trị kinh doanh ở nước ngoài, hiện đang giúp bố mẹ – hai đầu bếp Nha Trang – mở một tiệm bò nướng phong cách Đà Lạt. Anh không chỉ chăm lo công việc bếp núc mà còn tối ưu quy trình phục vụ: tính độ cao lò nướng để tránh mùi khói, lựa chọn loại thịt tươi phù hợp, và thậm chí thiết kế hệ thống thanh toán nhanh chóng để giảm thời gian chờ đợi khách.
Ở miền Bắc, một người em họ của tôi đang kế thừa doanh nghiệp cơ khí gia đình. Bố ông đã đầu tư hàng chục năm mua máy móc hiện đại và mời chuyên gia nước ngoài đào tạo đội ngũ thợ. Ông luôn nhắc nhở: “Nói ít, lắng nghe nhiều”. Bài học này đã trở thành kim chỉ nam cho thế hệ 2.0, giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng và mở rộng thị trường.
Những câu chuyện như trên không chỉ là minh chứng cho tinh thần sáng tạo mà còn cho niềm tự hào về di sản gia đình. Các doanh nhân trẻ Việt Nam, dù đến từ các ngành công nghiệp nặng, thực phẩm, hay dịch vụ, đều đang đưa những phương thức kinh doanh mới – từ kênh thương mại điện tử, marketing số, đến mô hình kinh doanh bền vững – vào thực tiễn.
Kết luận: Hướng đi cho thế hệ doanh nhân mới
Nhìn lại lịch sử, từ các thương hiệu đã tồn tại hàng trăm năm như Hoshi Ryokan hay Marchesi Antinori, chúng ta có thể tin rằng nếu các doanh nghiệp gia đình Việt Nam được hỗ trợ đúng cách, chúng sẽ góp phần đáng kể vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm và nâng cao vị thế quốc tế.
Để thực hiện điều đó, cần có:
- Chính sách thuế và hỗ trợ công bằng, giảm thiểu việc doanh nghiệp chỉ thực hiện các công đoạn cuối để lấy xuất xứ.
- Chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ dành riêng cho doanh nghiệp gia đình.
- Hệ thống tài chính linh hoạt, giúp các doanh nghiệp trẻ tiếp cận vốn đầu tư mà không phải chịu áp lực nợ nần quá mức.
Với nền tảng vững chắc và tinh thần đổi mới, thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam chắc chắn sẽ viết tiếp câu chuyện thành công trên bản đồ kinh doanh toàn cầu.
Đọc thêm về các doanh nhân Việt thế hệ mới và chia sẻ quan điểm của bạn trong phần bình luận!
