Nội dung chính
Giáp nhím và giáp bồ công anh đã trở thành vũ khí then chốt trong cuộc đua phòng thủ UAV giữa Nga và Ukraine.
Trong bối cảnh không gian chiến trường ngày càng bị chi phối bởi máy bay không người lái (UAV), cả hai bên đã phải liên tục đổi mới để bảo vệ các phương tiện bọc thép. Nga, với lợi thế về tốc độ sáng tạo, đã đưa ra hai giải pháp độc đáo: giáp nhím (spike armor) và giáp bồ công anh (dandelion armor). Ukraine, không muốn bị bỏ lại phía sau, nhanh chóng sao chép và tùy biến các thiết kế này cho các xe bọc thép hiện có.
Giáp nhím: Khởi nguồn từ việc hàn sợi kim loại
Vào tháng 11/2025, các đơn vị kỹ thuật của Nga bắt đầu hàn hàng nghìn sợi kim loại – chủ yếu là dây cáp nhôm – vào khung thép của xe bọc. Những sợi dài hơn 30 cm nhô ra, tạo thành một “rào cản nhọn” có khả năng phá hủy hoặc làm rối loạn các UAV FPV khi chúng tiến gần tới mục tiêu.
Công nghệ hàn và lắp đặt
Quá trình hàn được thực hiện bằng máy hàn công nghiệp, cho phép gắn chặt sợi kim loại vào khung mà không làm suy giảm độ bền của xe. Kết quả là một lớp bảo vệ dày dặn, dù nặng, nhưng vẫn duy trì khả năng chịu tải của phương tiện – như nhận xét của chuyên gia UAV Canada, Roy: “Vật liệu bổ sung khá nặng nhưng chiếc xe cũ vẫn chịu tải rất tốt”.
Giáp bồ công anh: Bước tiến tiếp theo
Hai tháng sau, Nga giới thiệu phiên bản “giáp bồ công anh” – một lớp bảo vệ bao quanh toàn bộ xe bọc, kết hợp các khung kim loại và lồng bảo vệ. Thiết kế này không chỉ tăng khả năng chống lại UAV mà còn hỗ trợ việc dọn mìn và mở đường cho các phương tiện phía sau.
Những chiếc “xe tăng rùa” được trang bị giáp bồ công anh thường là các xe tăng cũ, được lắp thêm nhiều lớp tấm kim loại và con lăn rà phá mìn ở đầu đội hình. Chúng chịu phần lớn các đợt tấn công UAV FPV của Ukraine, đồng thời thực hiện nhiệm vụ khai quật mìn và tạo đường tiến cho các đơn vị khác.
Ukraine áp dụng và tùy biến
Không muốn lỡ mất lợi thế, một đơn vị Ukraine đã hàn giáp nhím lên một xe bọc thép chở quân (APC) do Mỹ thiết kế – mẫu M‑113. Video lan truyền gần đây cho thấy toàn bộ thân xe được bao quanh bởi hàng trăm sợi kim loại, tạo thành một “lưới bảo vệ” tương tự như phiên bản Nga.
Mặc dù các lớp giáp này làm tăng trọng lượng và giảm một phần tính cơ động, nhưng chúng đã chứng minh được hiệu quả trong việc làm chậm hoặc tiêu hao số lượng UAV của đối phương. Khi một UAV phải đối mặt với hàng chục sợi kim loại, khả năng bắn trúng mục tiêu giảm đáng kể, buộc Ukraine phải tiêu tốn nhiều UAV hơn để đạt được kết quả mong muốn.
Hiệu quả thực tế trên chiến trường
Phân tích thực địa cho thấy các xe bọc thép được trang bị giáp nhím hoặc giáp bồ công anh có tỷ lệ sinh tồn cao hơn 40 % so với các phương tiện không có bảo vệ. Các báo cáo từ mặt trận cho biết, trong một đợt tấn công UAV quy mô lớn, hơn một nửa các UAV của Ukraine đã bị hư hỏng hoặc rơi khi va chạm với các sợi kim loại nhô ra.
Những kết quả này không chỉ khẳng định tính khả thi của giải pháp mà còn tạo ra một vòng phản hồi: khi UAV của Ukraine trở nên “đắt tiền” hơn, Nga có thể tiếp tục đầu tư vào các lớp giáp mới, đẩy cuộc đua công nghệ lên một cấp độ cao hơn.
Thách thức và triển vọng
Trong khi giáp nhím và giáp bồ công anh đã mang lại lợi thế tạm thời, chúng vẫn còn một số hạn chế: trọng lượng tăng, tiêu tốn năng lượng, và khả năng giảm tốc độ di chuyển. Ngoài ra, các nhà thiết kế UAV đang nghiên cứu các chiến thuật tránh né, như tấn công từ góc độ thấp hơn hoặc sử dụng vật liệu nhẹ hơn.
Trong tương lai, cả Nga và Ukraine có thể chuyển sang các công nghệ bảo vệ điện tử – ví dụ: hệ thống phản radar, thiết bị gây nhiễu tín hiệu – để bổ trợ cho lớp giáp vật lý. Tuy nhiên, trong thời gian ngắn, “giáp nhím” và “giáp bồ công anh” vẫn là giải pháp thực tiễn và nhanh chóng nhất để giảm thiểu thiệt hại từ UAV.
Như vậy, cuộc đua đổi mới phòng thủ UAV đang diễn ra như một vòng tròn: một bên đưa ra giải pháp mới, bên còn lại nhanh chóng học hỏi và triển khai. Đối với Ukraine, việc nắm bắt và tùy biến công nghệ của Nga không chỉ là chiến lược sinh tồn mà còn là minh chứng cho khả năng thích nghi nhanh chóng trong môi trường chiến tranh hiện đại.
